ตอบสั้น ๆ: ขนมฝรั่งกุฎีจีน คือขนมอบสูตรเก่าแก่ของชุมชนกุฎีจีน ฝั่งธน ชุมชนชาวไทยเชื้อสายโปรตุเกสที่ตั้งรกรากบนที่ดินพระราชทานในสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทำจากแป้งสาลี ไข่เป็ด และน้ำตาลทราย อบด้วยเตาถ่าน หาซื้อได้ที่ร้านธนูสิงห์และร้านหลานแม่เป้าในชุมชน การเที่ยวกุฎีจีนครั้งเดียวได้ชมทั้งโบสถ์ซางตาครู้ส พิพิธภัณฑ์บ้านกุฎีจีน (เปิดวันอังคารถึงวันอาทิตย์ 09.30 ถึง 17.30 น. เข้าชมฟรี) และวัดกัลยาณมิตร จากโรงแรมอเดลฟี อิสรภาพ เดินประมาณ 1.9 กม. ราว 25 นาที หรือนั่งรถประมาณ 4 นาทีเมื่อรถไม่ติด
ชุมชนกุฎีจีนคืออะไร และทำไมขนมฝรั่งกุฎีจีนจึงเกิดขึ้นที่นี่
กุฎีจีนเป็นชุมชนเล็ก ๆ ในแขวงวัดกัลยาณ์ เขตธนบุรี อยู่ทางทิศตะวันตกของสะพานพระพุทธยอดฟ้า หลังเสียกรุงศรีอยุธยาในปี พ.ศ. 2310 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงตั้งกรุงธนบุรี และพระราชทานที่ดินบริเวณนี้แก่ชาวโปรตุเกสที่เคยรับราชการช่วยราชสำนักสยาม ชาวจีนตั้งบ้านเรือนทางเหนือของคลอง ส่วนชาวโปรตุเกสตั้งบ้านเรือนทางใต้ของคลอง ชาวคาทอลิกสร้างโบสถ์หลังแรกคือโบสถ์ซางตาครู้สราวปี พ.ศ. 2313
ลูกหลานชาวโปรตุเกสยังอาศัยอยู่ที่นี่จนถึงวันนี้ ข้อมูลปี 2557 ระบุว่ามีผู้สืบเชื้อสายโปรตุเกสราว 1,850 คน ใน 293 ครัวเรือนรอบโบสถ์ อยู่ร่วมกับเพื่อนบ้านชาวพุทธ ชาวจีน และชาวมุสลิม โบสถ์คริสต์ วัดพุทธ ศาลเจ้าจีน และมัสยิด ตั้งอยู่ห่างกันเพียงไม่กี่นาทีเดิน การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยเรียกย่านนี้ว่าชุมชน “3 ศาสนา 4 ความเชื่อ”
ชุมชนเริ่มฟื้นฟูและอนุรักษ์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2551 จนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม แต่ทุกซอยยังเป็นบ้านที่มีคนอยู่จริง ควรใช้เสียงเบา และขออนุญาตก่อนถ่ายภาพผู้คนหรือบ้านเรือน
เที่ยวอะไรในกุฎีจีน
โบสถ์ซางตาครู้ส หัวใจของชุมชนชาวโปรตุเกส
ซางตาครู้ส (Santa Cruz) เป็นภาษาโปรตุเกส แปลว่า “กางเขนศักดิ์สิทธิ์” โบสถ์หลังแรกสร้างด้วยไม้สักราวปี พ.ศ. 2313 บนที่ดินพระราชทาน ต่อมาเกิดไฟไหม้จึงสร้างใหม่ด้วยอิฐ อาคารปัจจุบันสร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2459 ผสานสถาปัตยกรรมเรอเนซองส์กับนีโอคลาสสิก มีโดมสีแดงอยู่ด้านบน และด้านหน้าอาคารสีครีมหันออกสู่แม่น้ำเจ้าพระยา
โบสถ์ซางตาครู้สยังเป็นโบสถ์ที่ใช้ประกอบศาสนกิจจริง ข้อมูลบน Google ระบุเวลาเปิดประมาณ 05.00 ถึง 10.00 น. และ 17.00 ถึง 19.00 น. ตามช่วงเวลามิสซา นอกช่วงนี้ประตูอาจปิด จึงควรมาช่วงเช้าหรือช่วงเย็น แต่งกายสุภาพปิดไหล่และเข่า และงดส่งเสียงขณะมีพิธี
พิพิธภัณฑ์บ้านกุฎีจีน บ้านไม้ของครอบครัวที่กลายเป็นพิพิธภัณฑ์
พิพิธภัณฑ์บ้านกุฎีจีนเป็นบ้านไม้สามชั้นอยู่สุดซอยข้างโบสถ์ซางตาครู้ส ทางพิพิธภัณฑ์เล่าว่าบ้านหลังนี้สร้างมากว่า 80 ปีในสมัยรัชกาลที่ 7 โดยช่างไม้ชาวจีนชื่อภุก เมื่อบ้านว่างลง ครอบครัวเลือกเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์แทนการขาย
ชั้นล่างเป็นคาเฟ่ ชั้นบนจัดแสดงเรื่องราวความสัมพันธ์ระหว่างสยามกับโปรตุเกส ภาพถ่าย และข้าวของเครื่องใช้ของชาวกุฎีจีนรุ่นแรก รวมถึงเรื่องของชาวคาทอลิกที่เข้ามาในสมัยรัชกาลที่ 3 และชาวต่างชาติที่เคยอาศัยในชุมชน เช่น หมอบรัดเลย์ (Dan Beach Bradley) มิชชันนารีชาวอเมริกัน บนดาดฟ้ามองเห็นหลังคาบ้านทั้งชุมชน
- เวลาเปิด วันอังคารถึงวันอาทิตย์ 09.30 ถึง 17.30 น. ปิดวันจันทร์
- ค่าเข้าชม ฟรี ร่วมบริจาคได้ตามศรัทธา
- ที่อยู่ 271 ถนนเทศบาลสาย 1 แขวงวัดกัลยาณ์ เขตธนบุรี กรุงเทพฯ 10600
วัดกัลยาณมิตร ศาลเจ้าเกียนอันเกง และมัสยิดบางหลวง
จุดอื่นของชุมชนกุฎีจีนอยู่ห่างจากโบสถ์เพียงไม่กี่นาที เดินตามทางเดินสาธารณะเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา
- วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร พระอารามหลวงที่เจ้าพระยานิกรบดินทร์ คหบดีเชื้อสายจีน สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2368 สมัยรัชกาลที่ 3 ในพระวิหารประดิษฐานหลวงพ่อโต พระพุทธรูปนั่งองค์ใหญ่ ที่ชาวไทยเชื้อสายจีนเรียกว่าซำปอกง
- ศาลเจ้าเกียนอันเกง ศาลเจ้าจีนฮกเกี้ยนที่ประดิษฐานเจ้าแม่กวนอิม อายุกว่า 100 ปี เป็นหนึ่งในศาลเจ้าเก่าแก่ที่สุดของฝั่งธน ภายในมีงานไม้แกะสลักและภาพเขียนเก่า
- มัสยิดบางหลวง (กุฎีขาว) มัสยิดที่สร้างด้วยสถาปัตยกรรมแบบไทย เป็นศาสนสถานของชาวมุสลิมในย่านนี้
ขนมฝรั่งกุฎีจีน คืออะไร ซื้อร้านไหนดี
ขนมฝรั่งกุฎีจีนเป็นขนมประจำชุมชน สูตรสืบย้อนไปถึงขนมแบบโปรตุเกสตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ใช้วัตถุดิบเพียง 3 อย่าง คือแป้งสาลี ไข่เป็ด และน้ำตาลทราย ไม่ใส่ผงฟู ยีสต์ หรือสารกันบูด คนทำจะตีส่วนผสมให้ขึ้นฟู เทลงพิมพ์ โรยหน้าด้วยลูกเกด พลับแห้ง ฟักเชื่อม และน้ำตาลทราย แล้วอบด้วยเตาถ่าน ได้ขนมที่กรอบนอกนุ่มใน หอมกลิ่นไข่และเตาถ่าน ตัวขนมทำแบบโปรตุเกส ส่วนการแต่งหน้ารับมาจากจีน เพราะลูกเกด พลับแห้ง และฟักเชื่อม เป็นผลไม้มงคลตามความเชื่อจีน ในอดีตจะทำขายเฉพาะช่วงปลายปีรับเทศกาลคริสต์มาส
ทุกวันนี้เหลือเพียงไม่กี่ครอบครัวที่ยังทำขนมนี้ The Momentum นับได้ 3 ร้านในปี 2566 และมี 2 ร้านที่หาง่ายในซอยใกล้โบสถ์
- ร้านธนูสิงห์ (Thanusingha) 235 ถึง 237 ซอยกุฎีจีน 7 ข้อมูลบน Google ระบุว่าเปิด 10.00 น. และมีชุดกล่องของขวัญจำหน่าย
- ร้านหลานแม่เป้า 382 ซอยวัดกัลยาณ์ ใกล้โบสถ์ซางตาครู้ส เจ้าของร้านเป็นทายาทรุ่นที่ 5 ยังอบด้วยเตาถ่าน มีทั้งชิ้นเล็กโรยลูกเกด และแบบถาดใหญ่โรยหน้าครบ เวลาเปิดที่รายงานไว้ในปี 2566: วันจันทร์ถึงวันศุกร์ 09.30 ถึง 17.30 น. ถ้าจะไปวันเสาร์หรือวันอาทิตย์ ควรโทรสอบถามก่อน
เดินทางจากอเดลฟี อิสรภาพไปกุฎีจีนอย่างไร
ถ้าเดิน ออกจากโรงแรมทางซอยอิสรภาพ 10 มุ่งไปทางเหนือจนถึงเชิงสะพานพระพุทธยอดฟ้า (สะพานพุทธ) แล้วเลี้ยวไปทางตะวันตกเข้าทางเดินสาธารณะเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา เดินตามทางไปจนถึงโบสถ์ซางตาครู้ส ระยะทางประมาณ 1.9 กม. ใช้เวลาราว 25 นาทีแบบเดินสบาย ๆ ถ้านั่งแท็กซี่หรือ Grab ระยะทางประมาณ 1.8 กม. ใช้เวลาราว 4 นาทีเมื่อรถไม่ติด
| สถานที่ | เดินจากโรงแรม | เวลาเปิด |
|---|---|---|
| โบสถ์ซางตาครู้ส | ประมาณ 1.9 กม. 25 นาที | ประมาณ 05.00 ถึง 10.00 น. และ 17.00 ถึง 19.00 น. |
| พิพิธภัณฑ์บ้านกุฎีจีน | ประมาณ 2.0 กม. 26 นาที | อังคารถึงอาทิตย์ 09.30 ถึง 17.30 น. |
| ศาลเจ้าเกียนอันเกง | ประมาณ 2.0 กม. 27 นาที | ตรวจสอบก่อนไป |
| วัดกัลยาณมิตร | ประมาณ 2.1 กม. 29 นาที | ตรวจสอบก่อนไป |
ถ้ามาจากฝั่งพระนคร นั่ง MRT มาลงสถานีสนามไชย เดินไปท่าเรืออัษฎางค์ข้างยอดพิมาน ริเวอร์วอล์ค แล้วนั่งเรือข้ามฟากมาฝั่งกุฎีจีน
เที่ยวฝั่งธนต่อให้เต็มวัน
กุฎีจีนอยู่ระหว่างโรงแรมกับวัดอรุณ จากวัดกัลยาณมิตรเดินขึ้นเหนือไปวัดอรุณประมาณ 1 กม. ราว 15 นาที จึงเที่ยวสองที่ได้ในวันเดียว ถ้าอยากได้เส้นทางเต็มวันที่รวมวัดอรุณ กุฎีจีน และคลองสาน อ่านต่อที่ เที่ยวฝั่งธน 1 วัน: เส้นทางเดินจากอิสรภาพ วัดอรุณ กุฎีจีน คลองสาน
ถ้ายังเลือกที่พักอยู่ บทความ ที่พักใกล้วัดอรุณ อธิบายว่าทำไมฝั่งธนจึงสะดวกสำหรับการเที่ยววัดช่วงเช้า และหน้า สำรวจย่านใกล้เคียง ของโรงแรมมีแผนที่ภาพวาดที่ปักหมุดโบสถ์ซางตาครู้ส ศาลเจ้า และตลาดรอบถนนอิสรภาพ
พักที่อเดลฟี อิสรภาพ: ที่อยู่ เวลาเช็คอิน และการจอง
อเดลฟี อิสรภาพ เป็นโรงแรมบูทีค 18 ห้อง ย่านคลองสาน ภายใต้คอนเซ็ปต์ห้องนั่งเล่นทางวัฒนธรรม จากโรงแรมเดินไปกุฎีจีนราว 25 นาที จึงไปทันช่วงเวลาเปิดโบสถ์ตอนเช้าได้สบาย
- ที่อยู่ 296 ซอยอิสรภาพ 10 แขวงสมเด็จเจ้าพระยา เขตคลองสาน กรุงเทพฯ 10600
- เช็คอินและเช็คเอาต์ เช็คอิน 15.00 ถึง 23.00 น. เช็คเอาต์ภายใน 12.00 น.
- ห้องพัก Deluxe (24 ตร.ม.) Premier King (30 ตร.ม.) และ Premier Twin (30 ตร.ม.) พักได้สูงสุด 2 ท่านต่อห้อง ดูรายละเอียด ห้องพัก
- คาเฟ่ Adelfee Coffee อยู่ในโรงแรม แวะดื่มกาแฟก่อนหรือหลังเดินเที่ยวได้
- จองห้องพัก เลือกวันและห้องได้ที่ หน้าจองห้องพักของโรงแรมโดยตรง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกุฎีจีน
- เที่ยวกุฎีจีนต้องใช้เวลานานแค่ไหน
โบสถ์ซางตาครู้ส พิพิธภัณฑ์บ้านกุฎีจีน ศาลเจ้าเกียนอันเกง และวัดกัลยาณมิตร อยู่ห่างกันไม่เกินประมาณ 300 เมตรเมื่อวัดเป็นเส้นตรง เวลาส่วนใหญ่จึงหมดไปกับการชมแต่ละที่ เผื่อเวลาไว้ราว 2 ถึง 3 ชั่วโมงเพื่อชมทุกจุดและแวะร้านขนม ถ้าเดินต่อไปวัดอรุณ เผื่อเพิ่มอีกราว 1 ชั่วโมง - ควรแต่งกายอย่างไรเมื่อไปกุฎีจีน
การเดินเที่ยวรอบเดียวจะได้เข้าทั้งโบสถ์ วัด ศาลเจ้า และอาจรวมถึงมัสยิด จึงควรแต่งกายให้เหมาะกับทุกที่ เสื้อมีแขนปิดไหล่ กางเกงหรือกระโปรงคลุมเข่า และสวมรองเท้าที่ถอดง่าย เพราะต้องถอดรองเท้าก่อนเข้าพระวิหารและมัสยิด ในโบสถ์ซางตาครู้สควรงดเสียงระหว่างพิธีมิสซาและปิดแฟลชกล้อง - ซื้อขนมฝรั่งกุฎีจีนเป็นของฝากได้ไหม
ได้ ร้านธนูสิงห์มีชุดกล่องของขวัญ แต่สูตรดั้งเดิมไม่ใส่สารกันบูด ถ้าจะนำขึ้นเครื่องหรือเดินทางไกล ควรซื้อในวันสุดท้ายของการเข้าพัก เก็บกล่องให้ปิดสนิทและพ้นแดด และสอบถามทางร้านว่าเก็บได้กี่วัน - ควรไปกุฎีจีนวันไหนดี
วันอังคารถึงวันศุกร์เป็นช่วงที่มั่นใจที่สุด เพราะพิพิธภัณฑ์บ้านกุฎีจีนปิดวันจันทร์ และเวลาเปิดของร้านหลานแม่เป้าที่มีการเผยแพร่ (ปี 2566) ระบุเฉพาะวันธรรมดา ถ้าจะไปวันหยุดสุดสัปดาห์ควรโทรถามร้านก่อน ถ้าอยากเข้าชมภายในโบสถ์ซางตาครู้ส ไปก่อน 10.00 น. หรือหลัง 17.00 น. แล้วค่อยแวะพิพิธภัณฑ์และร้านขนมในช่วงที่เปิด - โรงแรมอเดลฟี อิสรภาพ ช่วยวางแผนเส้นทางให้ได้ไหม
ได้ ก่อนออกเดินทาง สอบถามเส้นทางเดินและเวลาเปิดของแต่ละที่ในวันนั้นได้ที่เคาน์เตอร์ต้อนรับ ถ้าอยากวางแผนล่วงหน้าก่อนเข้าพัก โทรสอบถามโรงแรมได้ที่ +66 2 077 5171
